BLOG: Evaluatiegesprekken - Als januari verrassingen brengt, dan is er iets misgelopen.
Januari. De agenda’s lopen terug vol, targets worden aangescherpt en ergens in de komende weken staan ze gepland: de evaluatiegesprekken. Veel leidinggevenden kijken er nuchter naar. Het hoort erbij. Even terugblikken, vooruitkijken, afronden.
Tot iemand tijdens zo’n gesprek merkbaar schrikt. Of dichtklapt. Of juist in de verdediging schiet. Dan gebeurt er iets wat we niet bedoelden, maar wel herkenbaar is: het evaluatiegesprek bevat nieuwe informatie. Je merkt het vaak direct. Een medewerker reageert verbaasd op feedback. Of zegt: “Dat hoor ik nu voor het eerst.” Misschien zelfs terecht.
Een ongemakkelijk moment. Niet omdat de boodschap verkeerd is, maar omdat de timing wringt. Want zodra een evaluatiegesprek nieuwe informatie bevat, gaat het gesprek niet meer over ontwikkeling — maar over verwerking. En verwerking kost tijd, emotie en energie. Maar in januari wil je eigenlijk gewoon vooruit…
* Waarom feedback vaak opgespaard wordt?
Meestal gebeurt dit niet uit slechte wil, maar net door goede intenties:
- Omdat je niet aan de sfeer wil raken
- Omdat je hoopt dat het zichzelf oplost
- Omdat je er ‘nu even druk hebt’
- Omdat je zelf ook nog twijfelt
Voor je het weet is het jaar voorbij. En dan voelt het evaluatiegesprek als het logische moment om alles te benoemen. Maar wat logisch voelt voor jou, voelt voor de ander vaak als een eindoordeel.
* Wat er gebeurt als evaluaties nieuwe informatie brengen
Zodra iemand wordt verrast in een evaluatiegesprek, verschuift de dynamiek:
- Nieuwsgierigheid maakt plaats voor verdediging
- Reflectie maakt plaats voor uitleggen
- Openheid verandert in voorzichtigheid
Niet omdat iemand niet wil leren, maar omdat niemand graag achteraf wordt beoordeeld op iets wat eerder onbesproken bleef.
En dit is het cruciale inzicht:
Een evaluatiegesprek met nieuwe informatie vertraagt juist datgene dat je wil versnellen — groei, eigenaarschap en resultaat.
* Het misverstand
Vaak wordt er gedacht: “Daar dienen evaluatiegesprekken toch voor?”
Maar een evaluatie is geen geschikt moment voor correctie, bijsturen en verrassingen. Het is wél geschikt om:
- Verder te kijken dan vandaag
- Patronen te herkennen
- Te spreken over richting, ambitie en ontwikkeling
Een fundamenteel verschil.
Als alle werkpunten al eerder benoemd zijn, kan het gesprek gemoedelijk, gelijkwaardig en toekomstgericht verlopen. Het evaluatiegesprek is dan geen confrontatie, maar een samenvattend check-in moment waarin je samen vooruit kijkt.
* Wat dit vraagt van jou?
1. Sneller benoemen en minder opsparen
Spreek over werkpunten op het moment dat ze zich voordoen.
2. Feedback loskoppelen van beoordeling
Zorg voor een cultuur van continue dialoog zodat feedback zijn plaats krijgt in de dagdagelijkse werking.
3. Januari herpositioneren
Zie januari niet als het moment waarop alles samenkomt, maar als een startpunt van groei en ontwikkeling voor het komende jaar.
Tot slot dit nog:
Als leidinggevende wil je dynamiek, vertrouwen en beweging. Dan is dit misschien de belangrijkste vraag om jezelf te stellen deze maand:
- Wat weet ik nu al, dat ik eigenlijk niet tot het evaluatiegesprek zou moeten laten wachten?
Neem deze vraag ter harte en je zal merken dat de evaluatie vanzelf minder beladen wordt en je meer ruimte creëert voor een open gesprek.
Benieuwd hoe ASTHR je hierbij kan helpen?
